Nowy program

OD FUNDAMENTÓW DO POTENCJAŁU – Kompleksowy program wspierania rozwoju dzieci z autyzmem

Dlaczego same ćwiczenia nie zawsze wystarczają?

W standardowej terapii dużo uwagi poświęca się bezpośredniemu rozwijaniu umiejętności, które dziecko powinno opanować – koncentracji, komunikacji, uczeniu się czy funkcjom poznawczym.

Jednak czasami dziecko ma trudność z nabyciem danej umiejętności nie dlatego, że brakuje mu chęci czy motywacji, ale dlatego, że jego układ nerwowy nie jest jeszcze gotowy, aby skutecznie przetwarzać informacje, utrzymywać uwagę, planować działanie czy łączyć poszczególne elementy w całość.

Fundamenty, na których budują się wyższe funkcje

Rozwój układu nerwowego przebiega w określonej kolejności. Najbardziej podstawowe mechanizmy regulacji i przetwarzania informacji rozwijają się wcześniej, tworząc fundament dla bardziej złożonych funkcji, takich jak koncentracja, uczenie się, kontrola zachowania, komunikacja czy funkcje wykonawcze.

Dlatego w naszym programie nie koncentrujemy się wyłącznie na ćwiczeniu funkcji, które aktualnie sprawiają dziecku trudność. Równocześnie obok bezpośredniej pracy nad umiejętnościami przyglądamy się również fundamentom, na których te funkcje się opierają.

Wykorzystujemy podejście „bottom-up” – od dołu do góry, obejmujące pracę z regulacją układu nerwowego, strukturami pnia mózgu, układem przedsionkowym, czuciem głębokim, reakcjami posturalnymi, integracją sensoryczną i ruchem, a następnie stopniowo przechodzimy do bardziej złożonych funkcji.

Trudności z regulacją, przetwarzaniem sensorycznym, kontrolą posturalną, koordynacją czy organizacją reakcji na bodźce mogą sprawiać, że dziecku trudniej jest wykorzystać swój potencjał podczas nauki. Z tego powodu nasz program uzupełnia standardową pracę terapeutyczną o działania ukierunkowane na te obszary – również te, które mogą pozostawać mniej widoczne, ale mają znaczenie dla codziennego funkcjonowania dziecka i jego gotowości do uczenia się.

Uzupełniamy terapię o stymulację celowaną

Pracę terapeutyczną uzupełniamy o specjalistyczne metody i urządzenia wspierające funkcjonowanie układu nerwowego. Ich zadaniem jest dostarczanie odpowiednio dobranych bodźców, które mogą wspierać regulację, przetwarzanie informacji, organizację ruchu, synchronizację oraz procesy związane z uczeniem się.

Wykorzystujemy je jako uzupełnienie bezpośredniej terapii, a nie jej zamiennik. Pozwala nam to równolegle pracować nad konkretnymi umiejętnościami dziecka oraz wspierać procesy leżące u podstaw ich rozwoju.

Dzięki temu możemy łączyć naukę poprzez działanie i doświadczenie dziecka z celowaną stymulacją wybranych procesów układu nerwowego. Specjalistyczne metody pozwalają dostarczać układowi nerwowemu specyficznych bodźców, których uzyskanie za pomocą tradycyjnej terapii gabinetowej i samych ćwiczeń terapeutycznych może być trudniejsze i wymagać znacznie większej liczby powtórzeń oraz czasu.

W ten sposób możemy jednocześnie prowadzić bezpośrednią terapię umiejętności i funkcji poznawczych oraz intensywniej wspierać procesy leżące u podstaw ich rozwoju.

OBSZARY NASZEGO PROGRAMU

1. REGULACJA UKŁADU NERWOWEGO

Podstawą efektywnego uczenia się jest odpowiedni poziom pobudzenia.

Dziecko, które znajduje się w stanie nadmiernego pobudzenia, może mieć trudności z koncentracją, przetwarzaniem informacji, kontrolą emocji i zachowania. Z kolei zbyt niski poziom pobudzenia może wiązać się z obniżoną gotowością do działania, spowolnieniem i trudnościami z utrzymaniem uwagi.

Dlatego jednym z pierwszych celów programu jest wspieranie zdolności układu nerwowego do regulowania poziomu pobudzenia i dostosowywania go do sytuacji.

Stymulacja słuchowa – Safe and Sound Protocol

SSP (Safe and Sound Protocol) został opracowany przez dr Stephena W. Porgesa. Jest to program słuchowy wykorzystujący odpowiednio przetworzoną muzykę i został rozwijany m.in. z myślą o trudnościach występujących u osób w spektrum autyzmu, szczególnie nadwrażliwości słuchowej, regulacji pobudzenia i funkcjonowaniu społecznym. W programie wykorzystujemy odpowiednio dobraną stymulację słuchową.

Jej celem jest wspieranie sposobu, w jaki układ nerwowy przetwarza informacje słuchowe oraz ich znaczenie dla regulacji, uwagi i komunikacji.

tVNS – przezskórna stymulacja nerwu błędnego

tVNS to metoda neuromodulacji, która może wpływać na sposób, w jaki pracuje mózg. Jej działanie nie ogranicza się do chwilowego wyciszenia dziecka. Powtarzalna, odpowiednio dobrana stymulacja dostarcza układowi nerwowemu sygnałów, które mogą wspierać neuroplastyczność, reorganizację funkcjonalną sieci neuronalnych i bardziej efektywną pracę mózgu.

Szczególne znaczenie ma to w pracy z dziećmi nisko funkcjonującymi. Im niższy poziom funkcjonowania dziecka, tym większego znaczenia nabierają podstawowe struktury układu nerwowego, które warunkują późniejsze funkcje i możliwości uczenia się. Tradycyjne oddziaływania terapeutyczne wpływają na układ nerwowy przede wszystkim poprzez aktywność, doświadczenie i uczenie się dziecka. tVNS stanowi natomiast inną drogę oddziaływania – poprzez aferentne włókna nerwu błędnego i związane z nimi mechanizmy neuromodulacji, których istotnym pierwszym ośrodkiem integracji jest pień mózgu

tVNS wykorzystuje stymulację aferentnych włókien nerwu błędnego, których sygnały docierają do struktur pnia mózgu, w tym przede wszystkim do jądra pasma samotnego (NTS). Następnie poprzez połączenia z rozległymi sieciami mózgowymi może wpływać na regulację aktywności układu nerwowego.

W przypadku dzieci z AuDHD (autyzm i ADHD występujące jednocześnie) może wspierać:

• wyciszenie i obniżenie nadmiernego pobudzenia,
• regulację poziomu aktywacji układu nerwowego,
• równowagę pomiędzy procesami pobudzenia i hamowania (glutaminian-GABA),
• stworzenie lepszych warunków do utrzymania uwagi i koncentracji,
• regulację emocjonalną i sensoryczną.

Badania pokazują, że tVNS zmienia funkcjonalną łączność i aktywność całych sieci mózgowych, obejmujących m.in. wzgórze, jądra podstawy, korę przedczołową, wyspę, zakręt obręczy i hipokamp. Co więcej, najnowsze badanie z 2026 r. pokazało, że tVNS połączona z treningiem ruchowym może prowadzić do reorganizacji mapy kory ruchowej, czyli mierzalnej plastyczności korowej.

2. INTEGRACJA ODRUCHÓW PIERWOTNYCH

Odruchy pierwotne są częścią wczesnego rozwoju układu nerwowego. To automatyczne programy przetrwania, które pojawiają się już w życiu płodowym lub we wczesnym okresie po urodzeniu i uczestniczą w organizacji pierwszych ruchów, napięcia mięśniowego oraz reakcji na zmiany położenia ciała.

Wraz z dojrzewaniem układu nerwowego odruchy te powinny być stopniowo hamowane i integrowane z bardziej dojrzałą kontrolą ruchu i postawy. Ich działanie nie znika całkowicie — zostaje coraz lepiej podporządkowane świadomej i automatycznej kontroli ruchowej.

Odruchy i układ przedsionkowy – wzajemne połączenie

Układ przedsionkowy jest jednym z najważniejszych źródeł informacji wykorzystywanych przez mózg do organizowania postawy i ruchu. Dostarcza informacji o ruchu i przyspieszeniu głowy oraz jej położeniu względem grawitacji. Informacja z błędnika może uruchamiać lub modulować określone odruchy. Dzięki temu układ nerwowy może dostosowywać napięcie mięśniowe, ustawienie głowy i tułowia oraz reakcje kończyn do zmieniającej się pozycji ciała.

Rozwój odruchów i dojrzewanie układu przedsionkowego są ze sobą ściśle powiązane. W praktyce oznacza to, że nie możemy patrzeć na odruchy, postawę i układ przedsionkowy jako na trzy niezależne obszary. Tworzą one wzajemnie powiązany system organizacji ruchu.

Jeżeli bardziej pierwotne wzorce pozostają nadmiernie aktywne lub są nieprawidłowo integrowane, mogą wpływać na sposób, w jaki dziecko organizuje napięcie, stabilizuje głowę i tułów oraz reaguje na ruch i zmianę położenia ciała. Z kolei nieprawidłowe przetwarzanie informacji przedsionkowych może utrudniać prawidłowe organizowanie reakcji posturalnych i wygaszanie bardziej pierwotnych sposobów reagowania.

Szczególna rola odruchu Moro

Odruch Moro jest wczesną reakcją alarmową i obronną, uruchamianą przez nagłą zmianę bodźców, np. gwałtowny ruch, utratę podparcia, nagłą zmianę położenia głowy lub silny bodziec sensoryczny. W prawidłowym rozwoju reakcja ta jest stopniowo integrowana, a układ nerwowy uczy się coraz lepiej różnicować bodźce i adekwatnie na nie odpowiadać.

Jeżeli odruch Moro pozostaje aktywny, może sprzyjać utrzymywaniu układu nerwowego w stanie podwyższonej gotowości – mobilizacji typu „walcz albo uciekaj”. Organizm może wtedy łatwiej reagować alarmem na bodźce, które nie stanowią rzeczywistego zagrożenia, a trudniej powracać do stanu spokoju i regulacji.

Towarzyszy temu aktywacja układu współczulnego oraz mechanizmów odpowiedzi stresowej, w tym osi podwzgórze–przysadka–nadnercza, związanej m.in. z wydzielaniem kortyzolu. W efekcie dziecko może zużywać więcej zasobów na monitorowanie otoczenia, utrzymanie gotowości i regulację pobudzenia, zamiast na swobodne korzystanie z bardziej złożonych funkcji.

Celem integracji nie jest wyłączenie reakcji obronnej, ale umożliwienie układowi nerwowemu elastycznego przechodzenia między pobudzeniem a regulacją — reagowania wtedy, gdy jest to potrzebne, i powracania do stanu spokoju, gdy zagrożenie mija.

Od błędnika do wzroku i koordynacji

Informacja przedsionkowa jest następnie łączona z informacjami z propriocepcji, dotyku i wzroku. Szczególne znaczenie ma tutaj odruch przedsionkowo-oczny (VOR), który pomaga utrzymać stabilność spojrzenia podczas ruchów głowy.

Jeżeli organizacja informacji przedsionkowych i posturalnych jest niewystarczająca, może to zwiększać trudność z utrzymaniem stabilnej pozycji głowy, stabilizacją spojrzenia, orientacją przestrzenną czy koordynacją wzrokowo-ruchową.

W ten sposób trudność, która na początku dotyczy podstawowej organizacji ruchu i postawy, może wpływać na bardziej złożone zadania wymagające jednoczesnej pracy wielu układów sensorycznych.

Co napięcie mięśniowe ma wspólnego z uczeniem się?

Układ nerwowy nie buduje bardziej złożonych funkcji w oderwaniu od podstawowej regulacji. Stabilna postawa, odpowiednie napięcie mięśniowe, prawidłowe reakcje na grawitację i ruch oraz sprawne łączenie informacji z błędnika, propriocepcji i wzroku tworzą bazę dla coraz bardziej precyzyjnej kontroli ruchu.

Zaburzone napięcie mięśniowe i utrzymująca się dominacja bardziej pierwotnych mechanizmów może sprawiać, że układ nerwowy angażuje więcej zasobów w podstawową regulację napięcia, stabilizację i organizację ruchu. Może to utrudniać dziecku efektywne korzystanie z bardziej złożonych funkcji, takich jak koncentracja, uczenie się, planowanie działania czy regulacja zachowania.

3. PRZETWARZANIE SENSORYCZNE

Układ nerwowy każdego dziecka przez cały czas odbiera ogromną ilość informacji – z ciała i z otoczenia. Są to informacje dotyczące m.in. ruchu, równowagi, ułożenia ciała, dotyku, wzroku i słuchu. Aby dziecko mogło skutecznie się uczyć, jego mózg musi nie tylko te informacje odebrać, ale również wybrać te istotne, uporządkować je, połączyć ze sobą i odpowiednio wykorzystać. Dlatego w naszym programie przyglądamy się temu, jak dziecko przetwarza informacje sensoryczne i jak wpływa to na jego codzienne funkcjonowanie.

Szczególne znaczenie mają dla nas:

• układ przedsionkowy – informacje o ruchu, przyspieszeniu, położeniu głowy i relacji ciała do grawitacji,
• propriocepcja – informacje o ułożeniu i ruchu poszczególnych części ciała oraz sile wykonywanego ruchu,
• dotyk – informacje o kontakcie ciała z otoczeniem,
• wzrok i słuch – odbiór i organizacja informacji z otoczenia,
• współpraca poszczególnych zmysłów – czyli zdolność mózgu do łączenia informacji pochodzących z różnych układów.

Nie chodzi więc wyłącznie o to, czy dziecko „widzi”, „słyszy” lub „czuje” ale o to jak jego układ nerwowy organizuje i wykorzystuje te informacje. Jeżeli informacje sensoryczne są odbierane lub organizowane w sposób mało efektywny, dziecko może mieć trudność z odpowiednim dostosowaniem reakcji do sytuacji. Może na przykład nadmiernie reagować na dźwięki lub dotyk, poszukiwać bardzo intensywnego ruchu, mieć trudność z utrzymaniem stabilnej pozycji ciała albo potrzebować znacznie więcej wysiłku, aby skupić się na jednej informacji wśród wielu bodźców.

W naszym programie wspieramy sprawniejszy odbiór, selekcję, organizację i modulację informacji sensorycznych oraz adekwatne reagowanie na nie. W praktyce oznacza to pracę nad integracją informacji przedsionkowych, proprioceptywnych, dotykowych, wzrokowych i słuchowych, a także nad koordynacją wzrokowo-ruchową, planowaniem ruchu i dostosowaniem reakcji do zmieniających się warunków.

Celem nie jest samo „dostarczanie bodźców”, ale wspieranie dziecka w coraz bardziej efektywnym korzystaniu z informacji, które otrzymuje z własnego ciała i otoczenia. To tworzy ważny pomost pomiędzy regulacją układu nerwowego, organizacją ruchu i postawy a bezpośrednią nauką konkretnych umiejętności.

4. TRENING SYNCHRONIZACJI I TIMINGU – INTERACTIVE METRONOME

Interactive Metronome wykorzystuje synchronizację ruchu z rytmem dźwiękowym. Dziecko uczy się coraz dokładniejszego dopasowywania własnej odpowiedzi ruchowej do zewnętrznego bodźca czasowego.

W treningu angażowane są rozległe sieci odpowiedzialne za:

• przetwarzanie słuchowe,
• poczucie czasu i rytmu,
• przewidywanie,
• uwagę,
• planowanie ruchu,
• koordynację,
• synchronizację słuchowo-ruchową.

Celem jest wspieranie współpracy pomiędzy układem słuchowym, sensorycznym, poznawczym i ruchowym.

5. PRACA NAD WYŻSZYMI FUNKCJAMI POZNAWCZYMI

Praca nad fundamentami nie zastępuje bezpośredniej terapii. Równolegle prowadzimy terapię psychologiczno-pedagogiczną i logopedyczną, ukierunkowaną na uczenie dziecka konkretnych umiejętności potrzebnych w codziennym funkcjonowaniu.

W terapii psychologiczno-pedagogicznej pracujemy między innymi nad uczeniem się poprzez naśladowanie, dopasowywanie, klasyfikowanie, rozumienie zależności i wykonywanie poleceń. Rozwijamy również uwagę, pamięć, rozwiązywanie problemów, elastyczność poznawczą oraz funkcje wykonawcze, takie jak planowanie, rozpoczynanie i kończenie działania, kontrolowanie reakcji czy przechodzenie pomiędzy zadaniami.

Terapia logopedyczna obejmuje rozwój komunikacji i języka – zarówno rozumienia komunikatów, jak i wyrażania potrzeb, wyboru, odmowy czy intencji. W zależności od możliwości dziecka wspieramy rozwój mowy oraz inne sposoby komunikowania się.

Dużą część pracy stanowi również rozwijanie umiejętności społecznych i samoobsługowych. Uczymy między innymi uczestniczenia we wspólnej aktywności, naprzemienności, nawiązywania kontaktu, reagowania na drugą osobę, a także samodzielnego wykonywania czynności związanych z codziennym funkcjonowaniem.

Nie oddzielamy jednak nauki tych umiejętności od funkcjonowania układu nerwowego. Dziecko może mieć określone możliwości poznawcze, a jednocześnie mieć trudność z wykorzystaniem ich w sytuacji wymagającej koncentracji, regulacji, przetwarzania wielu informacji czy elastycznego reagowania.

Dlatego bezpośrednią terapię umiejętności łączymy z pracą nad regulacją, przetwarzaniem sensorycznym, koordynacją, timingiem, organizacją ruchu oraz innymi procesami wspierającymi uczenie się.

Pracujemy więc jednocześnie nad tym, czego dziecko ma się nauczyć, i nad tym, co może ułatwiać mu uczenie się. To dwa uzupełniające się kierunki, które w naszym programie prowadzone są równolegle.

Zainteresowanych zapraszamy do kontaktu tel: 664 276 818